พระธาตุหลวงจัดเป็นสิ่งก่อสร้างทางศาสนาที่สำคัญที่สุดของประเทศลาว และมีความหมายต่อจิตใจของประชาชนของประเทศลาว และมีความหมายต่อจิตใจของประชาชนชาวลาวอย่างใหญ่หลวง ในแง่ที่เป็นสัญลักษณ์แทนความเป็นเอกราชและอำนาจอธิปไตยของลาวมาตั้งแต่แรก สร้างขึ้นในกลางศตวรรษที่ 16 และความจริงแล้วพระธาตุหลวงนับเป็นพระเจดีย์ที่โดดเด่นที่สุดของอาณาจักรล้านช้างมาตั้งแต่ในรัชสมัยของสมเด็จพระไชยเชษฐาธิราชเจ้า พระธาตุองค์นี้มีรูปทรงค่อยข้างประหลาดเพราะเป็นการผสมผสานสถาปัตยกรรมทางพุทธศาสนาเข้ากับสถาปัตยกรรมทางอาณาจักร

ปัจจุบัน พระธาตุหลวงมีรูปลักษณ์ที่แลดูคล้ายป้อมปรการ เพราะมีการสร้างพระระเบียงสูงใหญ่ขึ้นโอบล้อมองค์พระธาตุไว้ พร้อมกับทำช่องหน้าต่างเล็กๆ เอาไว้โดยตลอดประตูทางเข้านั้นเป็นประตู่ไม้บานใหญ่ ลงรังสีแดงไว้ทั้งหมด ทำให้บรรยากาศในยุคโบราณได้รับการขับเน้นให้โดดเ่ด่นยิ่งขึ้นนอกจานี้รอบๆ พระธาตุองค์ใหญ่ยังมีเจดีย์บริวารรายล้อมอยู่อีกหลายองค์ โดยมีลักษณ์เป็นเจดีย์ยอดแหลมทรงสอบทั้งสิ้นและเมื่อเดินเข้าไปดูใกล้ๆ ก็จะเห็นสัญลักษณ์ที่แสดงถึงความศักดิ์สิทธิ์ของพุทธสถานแห่งนี้ปรากฏอย่างมากมาย

เมืองรูปพระจันทร์เสี้ยวแห่งนี้สงบและซบเซามากเมื่อเที่ยบกับเมืองหลวงที่สบสนวุ่นวายแห่งอื่นของเอเชีย บรรยากาศความรุ่งโรจน์ที่เสื่อมสลายลงเรื่อยๆ ขับเน้นให้เสน่ห์อันเรียบง่ายของเวียงจันทน์โดดเด่นยิ่งขึ้น

ปอล แตรูบันทึกไว้ในปี 1975 ว่า “เวียงจันทน์เป็นนครที่โดนเด่นแต่หาความสะดวกสบายไม่ได้ซ่องโสเภณียังสะอาดกว่าโรงแรม กัญชาราคาถูกกว่ายาสูบ ส่วนยาฝิ่นหาได้ง่ายกว่าเบียร์เย็นๆสักแก้ว” แม้ว่า ลาวจะเปลี่ยนไปมากตลอดช่วง 25 ปีที่ตกอยู่ใต้การปกครองแบบคอมมิวนิสต์ แต่เวียงจันทน์ก็ยังรักษาจิตวิญญาณของเมืองโบราณในเขตชายแดนเอาไว้ได้ คือเป็นเมืองที่ทุกสิ่งยังคงดำเนิดต่อไปตามวิถึทางของมัน แต่ใช่ว่าทุกอย่างจะมีประสิทธิภาพเสมอไป ช่วงหลายศตวรรษที่ผ่านมา เวียงจันทน์มักต้องรับศึกและตกเป็นเมืองขึ้นของต่างชาตมาโดยตลอดไม่ว่าจะเป็นเวียดนาม ไทย พม่า เขมร หรือแม้แต่ฝรั่งเศษกับอเมริกา

การเข้ามาแทรกแซงของต่างชาติส่งผลให้ณครเวียงจันทน์ในปัจจับันมีความหลากหลายทางด้านสถาปัตยกรรม อาหารการกิน และวัฒนธรรมอยู่มาก โดยมีอิทธิพลของลาว ไทย จีน เวียดนาม ฝรั่งเศษ อเมริกา และม้กระทั่งโซเวียตปะปนให้เห็นกันอยู่ทั่วไป เวียงจันทน์มีประชากรเพียง 10 เปอร์เซ็นของทั้งปรเทศ แต่กลับมั่งคั่งรุ่งเรืองไม่น้อย การพัฒนาความเจริญในช่วงหลายปีหลังนี้ส่งผลให้โฉมหน้าของเวียงจันทน์ในปัจจุบันแตกต่างไปจากเวียงจันทน์ในสมัยหลังสงครามอินโดจีนครั้งที่สองมาก ทุกวันนี้ไม่เพียงแต่ไฟฟ้าเท่านั้นแม้แต่อินเทอร์เน็ตก็มีให้ใช้ ตามถนนหนทางมีรถยนต์แบบขับเคลื่นสี่ล้อวิ่งผ่านไปมา สำนักงาน บ้านพัก และไนต์คลับล้วนแต่ติดเครื่องปรับอากาศ